خانه » توسعه پایدار » ارزیابی محیط زیست (۶)
ارزیابی محیط زیست

ارزیابی محیط زیست (۶)

برخی انواع اثرات زیست محیطی

– اثرات برگشت ناپذیر و غیر قابل جبران
– اثرات برگشت پذیر
– اثرات مفید
– اثرات مشخص و مهم
– اثرات کوتاه مدت
– اثرات بلند مدت
– اثرات اولیه
– اثرات ثانویه
– اثرات مستقیم
– اثرات غیر مستقیم
– اثرات تجمعی

پیش بینی اثرات پروژه بر محیط زیست

هنگامی که یک پروژه صنعتی یا عمرانی در راستای توسعه می بایست به اجرا در آید در صورتی پروژه ماندگار و برای جامعه زیستی مقبول واقع خواهد شد که در راستای اهداف توسعه پایدار طرح ریزی و اجرا شود. بدین لحاظ شناسایی و پیش بینی و ارزیابی اثرات می بایست بر اساس فاکتورهای اکولوژیکی، فیزیکی، بیولوژیــکی، اجتمــاعی،اقتصــادی، فرهـنگی و باستان شناسی انجام پذیرد.

اثر بر متغیرهای فیزیکوشیمیایی

اثرات بر اقلیم و کیفیت هوا

 پروژه های توسعه می تواند سبب تغییر در اقلیم محلی شود . اثرات مشخص پروژه ها از نظر استفاده از وسائط نقلیه، ساختمانها، تراکم و … می باشد که در محیط زیست محل احداث و پیرامون آن پروژه پدید می آید. اثرات آلودگی هوا می تواند از لحاظ بهداشتی، اقتصادی، اجتماعی و تاثیر بر فضای سبز و پوشش گیاهی طبقه بندی گردد میزان آلاینده های هـــوا بایــد در مــراحل ساخــتمانی و بهره برداری گزینه های مختلف پروژه تحلیل و اثرات آن از جهات اشاره شده در قبل تشریح شود .

اثــــرات بر آب

 اقدامات فیزیکی نظیر تغییر مسید آب رودخانه موجب تغییرات اکولوژیکی می شود. تخلیه فاضلاب در آبها بر ماهیان و اثرات تجمعی آن قابل بررسی است با برداشت آب جهت مصارف صنعتی، تغییر سیستم آب زیر زمینی در اثر استخراج و یا فعالیت های مهندسی در جریان آب ها اثر می گذارد. کاهش مقدار آب می تواند مسائل جدی از نظر تجاری، حیات وحش و موارد تفریحی ایجاد نماید. جریان غیر منظم آبها موجب سیل گیری و یا خشک شدن آب رودخانه می گردد. گیاهان به طور کلی به تغییر و یا کاهش جریان آب بسیار حساس بوده و سریعاً واکنش نشان می دهند با توجه به فعالیتهای پروژه
در مراحل ساختمانی و بهره برداری تغییرات کمی و کیفی ایجاد شده باید از لحاظ اثراتی که در محیط زیست ایجاد می کنند، بررسی شوند.

اثــرات بر خاک

 اثرات زیست محیطی یک پروژه بر خاک نمی تواند جدا از حیات و حمایت جانوران و گیاهان باشد. تسطیح اراضی، خاکبرداری، خاکریزی و عملیات ساختمانی سبب کاهش کیفیت خاک سطحی می گردد . به طور کلی اثرات احتمالی پروژه بر خاک به دو دسته خسارات فیزیکی به ساختمان خاک و خسارات شیمیایی تولید شده توسط آلاینده ها تقسیم می شود. فعالیت ماشینهای سنگین در عملیات ساختمانی سبب فشرده شدن خاک شده و در جایی که پوشش گیاهی از بین رفته باشد احتمال فرسایش زیاد خواهد بود. از طرف دیگر آلودگی های ناشی از خروجی ها، شیرابه زباله، فاضلابهای شهری، کودهای شیمیایی، سموم دفع آفات نباتی و علف کش ها می توانند خاک را آلوده و بر خواص شیمیایی و ساختاری آن تاثیر بگذارند و واضح است که متعاقب آلوده شدن خاک منطقه، آبهای زیرزمینی نیز تحت تاثیر قرار خواهند گرفت وآلودگی به آنها نیز نفوذ خواهد کرد .

اثـــرات بر صدا

 سر و صدا در مراحل ساختمانی و احتمالا بهره برداری بیش از تراز وضعیت موجود خواهد بود. لذا بر اساس منابع خطی که می تواند شامل تردد وسائط نقلیه به جایگاه و یا خارج از آن و در معابر دسترسی پروژه باشد و یا نقطه ای که شامل استقرار یک دستگاه سنگ شکن در محل جایگاه است، قادر است اثرات مختلفی در محدوده محل پروژه ایجاد نماید. در مرحله بهره برداری به دلیل رفت و آمد وسائط نقلیه سنگین )با توجه به نوع پروژه( و رفت و آمد افراد بیشتر، در منطقه سر و صدای زیادی ایجاد خواهد شد و ساکنین منطقه به دلیل افزایش سر و صـــدا که منجر به آلودگی صوتی می گردد دچار
مزاحمت خواهند شد .

اثرات بر محیط های بیولوژیکی

بیشترین اثرات توسعه بر جامعه زیستی به ویژه گونه های گیاهی و جانورری که از اجزا تشکیل دهنده محیط بیولوژیکی می با شند و در داخل و مجاورت مناطق تحت پروژه قرار دارند، رخ می دهد. اثرات عمومی بر محیطهای بیولوژیکی به تغییرات انواع جمعیت وتوزیع جغرافیایی آنها بستگی دارد. اثرات اختصاصی ممکن است در دوره زندگی گونه های نادر و در معرض خطر که به ناحیه خاصی عادت کرده اند، اتفاق افتد.

اثـــرات بر گیاهان

 اثرات مستقیم بر گیاهان می تواند ناشی از برداشت خاک یک محل به دلایل مختلفی نظیر عملیات ساختمانی و احداث جاده صورت گیرد. قطع گیاهان جهت سوخت باعث آلودگی خاک، آلودگی آب، تغییر سطح سفره های آب زیر زمینی و شیمی آب می شود. برخی گیاهان نیز تحت تاثیر پروژه های خاص قرار می گیرند به طور مثال در مجاورت کارخانه آلومینیوم وجود فلوراید در هوا سبب از بین رفتن گیاهان خواهد شد .

اثــرات بر جانوران

 در اکثر مواقع، یک اثر محیطی علاوه بر ناسازگاری جهت یک گونه حیات وحش، می تواند جهت گونه های دیگر نیز به دلیل وجود زنجیره های غذایی و یا وابستگی بین گونه ها، در یک منطقه ناسازگار و خسارت بار باشد.

اثرات بر محیط اقتصادی – اجتماعی، فرهنگی

اثرات بر محیط های اقتصادی- اجتماعی

محیط های اقتصادی- اجتماعی در مراحل ساختمانی، بهره برداری یا پس از آن دچار تغییراتی می شوند که این تغییرات ممکن است سودمند یا زیان آور باشند، پروژه می تواند بر جمعیت و الگوهای فرهنگی منطقه به دلیل مهاجرت های زیاد به منطقه تاثیر گذار باشد. از سوی دیگر نیاز به خدمات و  رویسهای عمومی افزایش خواهد یافت. از دیگر اثرات یک پروژه بر محیط اقتصادی- اجتماعی کاهش قیمت مستغلات و اراضی خواهد بود .

اثـرات بر محیط فرهنگی

 محیط های فرهنگی می تواند در اثر اجرای پروژه دچار خسارت و لطمات جدی شود. مراکز توریستی، تفریحی، یادمان های باستانی، تاریخی، فرهنگی و به ویژه مذهبی از نخستین مکان هایی هستند که پروژه اثرات سوء بر آن ها وارد می نماید. لذا پیش بینی این اثرات به دلیل وجود باورها، آداب و رسوم مردم در سطوح محلی و منطقه ای و یا ملی باید ارزیابی شود و میزان این اثرات مورد بررسی قرار گیرد

درباره ی سید محمد طباطبایی

مطلب پیشنهادی

کتاب مدل سازی محیط زیست به چاپ دوم رسید

کتاب “مدل سازی محیط زیست” نوشته اندرو فورد و ترجمه دکتر مهدی کلاهی، عضو هیات …

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *