نمایندگی استان زنجان

نخستین تور تور پرنده نگری در استان زنجان توسط انجمن توان افزایان زندگی سبز، گروه سفر مستر تریپ و با همکاری اداره کل محیط زیست استان، همزمان با روز جهانی تالاب‌ها و در حاشیه سد تهم زنجان برگزار گردید.

کلاس تئوری این برنامه روز دوازدهم بهمن در محل خانه جوانان استان زنجان و با تدریس رضا رمضانی، دانشجوی دکتری بیوسیستماتیک جانوری (گرایش پرنده شناسی) دانشگاه فردوسی مشهد انجام پذیرفت. در این کلاس دو ساعته مطالبی از قبیل معرفی ویژگی های پرندگان، صفات شاخص برای رده بندی پرندگان، جایگاه اکولوژیکی پرندگان و همچنین مقدماتی درباره نحوه پرنده نگری ارائه گردید. از جمله نکات حائز اهمیت در این کلاس می‌توان به تنوع پرندگان استان زنجان اشاره کرد که بر اساس مطالعات انجام شده تقریبا معادل نیمی از تنوع پرندگان اروپاست. مطلب مهم دیگر در خصوص اهمیت تنوع زیستی به ویژه پرندگان در موضوع توسعه بود، به عنوان مثال در سال ۲۰۰۷، یکی از شاخص های توسعه کشور انگلستان جمعیت پرندگان کشور بوده است. در واقع جمعیت پرندگان را به عنوان یکی از شاخص هایی در نظر گرفته بوده اند که با آن توسعه کشور ارزیابی شود.

در ادامه، امین خزاعی، نماینده اتازیس در استان زنجان ضمن اشاره به فعالیت‌های این انجمن، در خصوص تداوم برنامه‌هایی مشابه در سطح شهر و استان زنجان با هدف آموزش اهمیت حیات وحش و تنوع زیستی در زندگی با همکاری متخصصین ابراز امیدواری کرد و یکی از اولویت‌ها را برگزاری دوره آشنایی با حیات وحش شهری عنوان کرد.

در پایان نیز فرهاد عسگری، سایکل توریست زنجانی و عضو گروه سفر مسترتریپ که از برگزار کنندگان این تور بود با اشاره به تورهای انجام گرفته توسط این گروه که شامل تورهای کودکان، روستاگردی، دوچرخه سواری و ماجراجویانه است، از برنامه‌های آتی گروه گفت و همچنین پتانسیل استان زنجان در اجرای تورهای مختلف را بی‌نظیر عنوان کرد.

دوره عملی این برنامه نیز به مدت سه ساعت در روز سیزدهم بهمن، همزمان با روز جهانی تالاب‌ها در حاشیه سد تهم زنجان و با حضور کارشناسان و محیط‌بانان اداره کل محیط زیست استان، عکاسان حیات وحش و جمعی از علاقمندان انجام گرفت و پرندگانی همچون حواصیل خاکستری، باکلان، اردک سرسبز، کاکایی، خوتکا، چنگر و زاغی مشاهده شدند.

رفتن به طبیعت و تماشای پرندگان زیبا، تفریحی است که ده ها سال است در بین مردم دنیا رواج یافته و علاقه مندان فارغ از نوع شغل یا تخصص با شوق و ذوق وافر به این تفریح سالم می پردازند. برخلاف تصور عامه مردم، برای پرنده نگری لازم نیست پرنده شناس باشید، علاقه مندی به طبیعت کافی است. کما اینکه زیبایی و رنگارنگی پرهای یک سهره یا زیبایی آواز یک توکا هر بیننده یا شنونده یی را تحت تاثیر قرار می دهد. آرامش و لذت پرنده نگری به حدی است که بسیاری از روانشناسان آن را راه حلی برای آرامش فکری و تقویت روحیه افراد می دانند.

تعداد پرنده نگرهای دنیا مرتباً رو به افزایش است تا حدی که در کشورهای انگلیس و آلمان برابر طرفداران فوتبال، پرنده نگر وجود دارد. در کشور ما نیز روز به روز بر تعداد دوستداران پرندگان و پرنده نگری افزوده می شود. پرنده نگری جزء هیچ یک از شاخه های علوم محسوب نمی شود و یک پرنده نگر در زمره محققان به شمار نمی رود. بلکه پرنده نگری یکی از زیر شاخه های اکوتوریسم یا طبیعت گردی است. جالب است بدانید پرنده شناس ها بسیار جزیی تر از پرنده نگرها به پرندگان نگاه می کنند و فقط اهداف مطالعاتی و تحقیقاتی را دنبال می کنند. در حالی که پرنده نگری لذت بردن، تجربه کسب کردن و آموختن از دنیای پر رمز و راز پرندگان است و پرنده نگرها برای کسب لذت بیشتر، از جزیی نگری پرهیز می کنند.

در همین راستان انجمن توان افزایان زندگی سبز در نظر دارد همزمان با روز جهانی تالاب‌ها، برای نخستین بار در استان زنجان و با هدف بهره برداری پایدار و غیرمصرفی از طبیعت اقدام به برگزاری تور پرنده نگری نماید.

این تور در دو مرحله تئوری در تاریخ ۱۲ بهمن و عملی ۱۳ بهمن پذیرای تعداد محدودی از علاقمندان خواهد. محل‌های پیشنهادی جهت رصد پرندگان، سد تهم و یا روستای شکورچی خواهد بود که با توجه به شرایط جوی یکی از این مقاصد انتخاب خواهد شد و به اطلاع افراد ثبت نام کننده خواهد رسید.

گفتنی است مدرس دوره تئوری و عملی آقای رضا رمضانی، دانشجوی دکتری بیوسیستماتیک جانوری (گرایش پرنده شناسی) خواهد بود.

جهت کسب اطلاعات بیشتر در خصوص این تور می‌توانید با شماره‌هایی که در پوستر آمده تماس بگیرید.

حمایت و حفاظت از محیط زیست در شرایط فعلی که با مشکلات عدیده محیط زیستی مواجه هستیم، موضوعی اجتناب ناپذیر است. بسیاری از کشورها طی چند دهه گذشته اقداماتی در این خصوص انجام داده‌اند، ولیکن یا کافی نبوده‌اند و یا آن اثرگذاری لازم را نداشته‌اند. بنابراین پویش‌های مردمی با درک این موضوع و آگاهی از ناکافی بودن اقدامات انجام گرفته از سوی دولت‌ها، رفته رفته شکل گرفتند و در گوشه و کنار دنیا دست به کار شده و اقداماتی در راستای حفاظت از محیط زیست، این میراث گذشتگان و امانت آیندگان، به عمل آوردند.

اقدامات مردمی خیرخواهانه و داوطلبانه محیط زیستی در سطح دنیا و حتی کشور خودمان بسیار زیاد بوده و خوشبختانه هر روز نیز بر تعداد این فعالیت‌ها  که عمدتا در قالب پویش‌های مردمی سازمان دهی می‌گردند، افزوده می‌گردد.

پویش‌های جمع آوری درب بطری پلاستیکی یک از هزاران نمونه اقدامات گروهی در راستای حفظ محیط زیست است که چند سالی است به طور گسترده در سطح کشور عزیزمان شاهد آن هستیم و جای بسی خوشحالی دارد که در این مدت کوتاه، مردم عزیز ایران از این پویش‌ها حمایتی جانانه کرده‌اند که ماحصل آن علاوه بر گسترش فرهنگ تفکیک از مبداء پسماندهای خشک، ترویج فرهنگ نوع دوستی و کمک به نیازمندان جامعه است، چرا که در قریب به اتفاق پویش‌های مردمی جمع آوری درب بطری، شعار مطرح شده حمایت از نیازمندان است که این همنشینی کار خیر و حفاظت محیط زیست رویداد مبارکی است که ثمره آن علاوه بر موارد گفته شده، ایجاد حس همکاری بین شهروندان برای رسیدن به جامعه‌ای سالم است.

پویش مردمی زنگین نیز با هدف جمع آوری درب بطری‌های پلاستیکی اعم از بطری‌های نوشابه، آب معدنی، شیر پاستوریزه، مواد شوینده و… برای کمک به محیط زیست و سلامت جامعه مدت کوتاهی است که فعالیت خود را در شهر زنجان آغاز کرده و شعار «بی‌تفاوت نیستم» را برای خود برگزیده است. برنامه شکل گیری این پویش، نخست توسط جمعی از کنشگران محیط زیست شهر زنجان پی ریزی شد و در نشست‌های مختلف با مسئولان شهری به ویژه سازمان مدیریت پسماند شهرداری زنجان و حمایت‌های مادی و معنوی این سازمان از پویش زنگین، این حرکت مردمی وجاهت افزون‌تری یافت. در نهایت با حمایت‌های بی‌دریغ گروه علوم محیط زیست دانشگاه زنجان، مراحل ساخت مخازن جمع آوری درب‌های بطری در داخل دانشگاه و با همکاری دانشجویان دانشگاه زنجان، اعضای انجمن‌های مردم نهاد دوستداران اُرس زنجان و انجمن توان افزایان زندگی سبز (اَتازیس)، صورت گرفت.

مخازن ساخته شده که از جنس طلق ۹۰ میکرونی بوده و به شکل استوانه‌ای به طول یک متر و قطر ۲۰ سانتی متر طراحی شده در نقاظ مختلف شهر از جمله برخی دانشگاه‌ها، فروشگاه‌ها، دفاتر، ادارات، مدارس و آموزشگاه‌ها توزیع گردیده و خواهد گردید و شهروندان محترم زنجانی می‌توانند درب‌های بطری پلاستیکی جمع آوری شده خود را به نزدیک‌ترین محل معرفی شده یا همان آشیانه‌های زنگین تحویل دهند. جهت آگاهی از نشانی آشیانه‌ها، همکاری با پویش زنگین و عضویت در گروه تلگرامی این پویش می‌توانید با شماره ۰۹۳۶۵۶۱۴۱۲۴ تماس حاصل فرمایید.

گفتنی است مبلغ حاصل از فروش درب‌ها به کارخانه‌های بازیافت پلاستیک، صرف امور مربوط به حفاظت از محیط زیست، کمک به نیازمندان و موسسات خیریه خواهد شد که اطلاع رسانی دقیق در این خصوص از طرق مختلف همچون شبکه‌های اجتماعی و رسانه‌ها جهت آگاهی حامیان پویش مردمی زنگین صورت خواهد گرفت و همشهریان محترم در جریان جزئیات هزینه کردها قرار خواهند گرفت.

پویش مردمی زنگین جهت تداوم فعالیت‌های خود از تمام اقشار جامعه دعوت می‌کند در این پویش محیط زیستی و خیرخواهانه شرکت نموده و حمایت‌ خود را به طرق مختلف از جمله اطلاع رسانی به سایرین و جمع آوری درب‌های بطری پلاستیکی با هر تعداد و ارائه آن‌ها به نزدیک‌ترین آشیانه اعلام نمایند تا هرچه زودتر شاهد نتایج مثبت این پویش مردمی در سطح شهر زنجان باشیم.

به گزارش ایسنا زنجان، عضو انجمن توان‌افزایان زندگی سبز زنجان و کارشناس سازمان مدیریت پسماند شهرداری زنجان گفت: هر کدام از ما قبل از اینکه دیر شود باید به نوعی در پی اجرای راهکارهای کاهش ظروف پلاستیکی و تجدید‌ناپذیر باشیم. 

زهرا علیخانی در گفت‌و‌گو با خبرنگار ایسنا، منطقه زنجان، اظهار کرد: اواخر دهه ۴۰ شمسی کمی پس از آن که پیراهن‌هایی با عنوان «بشور و بپوش» در سطح جامعه با اقبال زیادی روبه‌رو شد، سر و کله کیسه‌های پلاستیکی هم کم‌کم پیدا شد تا در گستره وسیعی از زندگی ما جا خوش کند. پس از آن در اوایل دهه ۷۰ شمسی، ظروف پلاستیکی نیز در قالب نوشیدنی‌هایی در بطری‌های پلاستیکی و در اندازه‌های مختلف وارد ایران شد.

وی ادامه داد: شاید آنچه باعث شد که نقش پلاستیک و کیسه‌های پلاستیکی در جوامع تا این حد گسترده شود، فرضیه بالا بردن بهداشت عمومی توسط این محصولات بود. در حال حاضر تنها در کشور ما سالانه ۳ میلیون تن پلاستیک تولید می‌شود و استفاده بی‌رویه از آن زمینه را برای بروز انواع آلودگی‌ها و بیماری‌های مختلف فراهم کرده است؛ در واقع این مسئله تهدید بزرگی برای محیط ‌زیست و سلامت جامعه به‌شمار می‌رود.

علیخانی با بیان اینکه متاسفانه در چند سال اخیر، تولید انواع و اقسام سفره‌های نایلونی و ظروف پلاستیکی به میزان قابل توجهی بالا رفته است، افزود: این روزها امکان ندارد که در گوشه‌ای از طبیعت نمونه‌ای رها شده از پلاستیک را به چشم نبینیم. این در حالی است که ۳۰۰ تا ۱۰۰۰سال زمان می‌برد تا پلاستیک در طبیعت تجزیه شود و در طول این مدت طولانی چه صدمات جبران‌ناپذیری به سلامت ما و محیط ‌زیست و حیات‌وحش وارد می‌شود؛ در واقع کیسه‌های پلاستیکی اگر در معرض مواد اسیدی، چربی‌ها و تغییرات دمایی قرار بگیرند، تغییر ماهیت داده و از خود مونومرهایی آزاد می‌کنند که گفته می‌شود از عوامل ابتلا به ۷ نوع سرطان هستند.

کارشناس سازمان مدیریت پسماند شهرداری زنجان خاطرنشان کرد: این مونومرها اگر به محیط‌ زیست ورود پیدا کنند توسط جانداران بلعیده شده و باعث خفگی آن‌ها می‌شود و حتی می‌تواند عامل ایجاد بیماری در جانوران زنده باشد. علاوه بر این، تجزیه‌ناپذیری پلاستیک‌ها در محل‌های دفن می‌تواند سبب نفوذ شیرابه به آب‌های زیرزمینی شود. این شیرابه شامل ترکیباتی نظیر فلزات سنگین و آلاینده است که می‌تواند باعث بیماری‌زایی و از بین رفتن سرمایه‌های ملی شود.

وی با بیان اینکه به طور مثال سالانه حدود ۳۸۰ میلیارد قطعه کیسه پلاستیکی در ایالت متحده مصرف می‌شود که برای تولید این میزان پلاستیک دست کم ۱۲ میلیون بشکه نفت لازم است، ادامه داد: به حد کافی دلیل وجود دارد که باعث شود تا در مصرف بی‌رویه محصولات پلاستیکی تامل کنیم و در جهت یافتن جایگزین برای آن‌ها عمل کنیم. البته خوشبختانه در جهان هم اقداماتی در این جهت صورت گرفته است. به‌طور مثال در سال ۲۰۰۲ میلادی، بنگلادش نخستین کشوری بود که استفاده از کیسه‌های پلاستیکی را ممنوع کرد. این کشور به دنبال سیل ویرانگر سال ۱۹۸۸ میلادی و به دلیل این که کیسه‌های پلاستیکی با بستن راه فاضلاب‌ها عامل اصلی شدت یافتن سیلاب بودند، خسارات چشم‌گیری دید.

علیخانی تصریح کرد: ایرلند هم قانون مالیات بر کیسه‌های پلاستیکی را وضع کرد که این قانون تا ۹۰ درصد مصرف کیسه‌های پلاستیکی را در این کشور کاهش داد. در سال ۲۰۰۳ دولت تایوان، توزیع کیسه‌های پلاستیکی رایگان در فروشگاه‌ها و مراکز خرید را ممنوع کرد. ضمن اینکه استفاده از ظروف یک‌بار مصرف در رستوران‌های این کشور نیز ممنوع شد و حتی بسیاری از فروشگاه‌ها از افرادی که کیسه‌های خرید خود را به همراه نمی‌آورند جریمه نقدی دریافت می‌کردند. در سال ۲۰۰۷ میلادی نیز در هنگ‌کنگ برای فروشندگان کیسه‌های پلاستیکی مالیات بر آلودگی محیط‌زیست در نظر گرفته شد.

این فعال محیط‌ زیست یادآور شد: ارتقای سطح آگاهی مردم در زمینه زیان‌های بهداشتی و محیط‌زیستی استفاده از کیسه‌های پلاستیک تاثیر به‌سزایی در کاهش مصرف آن دارد. این قبیل تلاش‌ها در ابتدا به صورت نمادین شروع می‌شود و در طول زمان به رواج فرهنگ کاهش استفاده از پلاستیک کمک می‌کند. مثلا استفاده از کیسه‌های پارچه‌ای و انواع زنبیل‌هایی که می‌توان چندین‌بار از آنها استفاده کرد. همچنین پاکت‌های کاغذی بازیافتی و استفاده از محصولات زیست‌تخریب‌پذیر از مواردی است که به مرور زمان منتج به کاهش استفاده از ظروف پلاستیکی می‌شود.

وی افزود: کاهش استفاده از سفره‌های یک‌بار مصرف، وضع مالیات بر آلودگی محیط‌زیست برای تولید‌کنندگان و مصرف‌کنندگان محصولات پلاستیکی، سرمایه‌گذاری در جهت تولید کیسه‌های پارچه‌ای دسته‌دار و عرضه ارزان این محصول برای جایگزینی با کیسه‌های نایلونی نیز راهکارهای مناسبی به نظر می‌رسد و کمک می‌کند تا طبیعت و محیط‌زیست ایران بتواند فارغ از آوار سنگین کیسه‌ها و سایر محصولات پلاستیکی نفسی تازه کند.

علیخانی یادآور شد: خوشبختانه انجمن توان‌‌افزایان زندگی سبز طی ماه‌های گذشته با برگزاری کارگاه‌های آموزشی متعدد، سعی در نهادینه کردن فرهنگ استفاده از محصولات بادوام داشته است. همچنین این انجمن قصد دارد در آینده‌ای نه چندان دور و در گام نخست نسبت به توزیع کیسه‌های پارچه‌ای در برخی فروشگاه‌های معتبر شهر زنجان اقدام کند.

توصیه هایی به نامزد های انتخابات شورای شهر

با نزدیک شدن به پنجمین دوره انتخابات شوراهای اسلامی شهر و روستا، برشمردن برخی از مهم‌ترین چالش‌های محیط زیستی استان و همچنین ارائه چند پیشنهاد محیط زیستی به نمایندگان آتی، با توجه به اهمیت موضوع محیط زیست که به اعتقاد بسیاری، مهم‌ترین چالش امروز دنیا است، خالی از لطف نخواهد بود.

نخستین و شاید مهم‌ترین چالش محیط زیستی که ارتباط تنگاتنگی با مفهوم حیات دارد، موضوع آب است که در صورت عدم مدیریت اصولی منتج به بحرانی خواهد شد با نام «بحران تامین آب» که بر اساس پژوهشی با عنوان «آینده پژوهی ایران ۱۳۹۶» که با حمایت مرکز بررسی‌های استراتژیک ریاست جمهوری به انجام رسیده، در بین یکصد مسئله ایران، به عنوان دومین اولویت شناسایی شده است.

همچنین موضوع سرانه مصرف آب در سه بخش کشاورزی، صنعت و آب شرب خانگی در سطح استان که بر اساس آمارها، ۹۰ درصد آب مصرفی استان در بخش کشاورزی، ۵/۶ درصد برای  آب شرب خانگی و ۵/۱ درصد در بخش صنعت و مابقی در سایر بخش‌ها مصرف می‌گردد. در خصوص آب شرب خانگی، بنا به گفته معاون بهره برداری شرکت آب و فاضلاب شهری زنجان، سرانه مصرف آب شرب استان ۲۰۳ لیتر در شبانه روز است که در مقایسه با مصرف کشوری ۱۳ لیتر و مصرف جهانی ۵۳ لیتر بیشتر است. همچنین به گفته مدیرعامل آب منطقه‌ای استان زنجان، در حدود ۷هزار و ۳۰۰ حلقه چاه غیرمجاز در سطح استان وجود دارد و میزان افت آب‌های زیرزمینی استان نیز ۷۷ سانتی متر در سال گزارش گردیده. بنابراین با توجه به آمارهای موجود، توجه ویژه به مدیریت مصرف آب در هر سه بخش اشاره شده، یکی از برنامه‌های اصلی نمایندگان محترم شوراهای شهر و روستا خواهد بود.

چالش دوم که شوربختانه در بیشتر نقاط کشورمان مغفول مانده، موضوع مدیریت پسماند است که شهرها و روستاهای استان زنجان نیز از آن مستثنی نبوده و از سوء مدیریت در این زمینه رنج می‌برند. مشکلاتی همچون جمع آوری سنتی پسماندها، دفن غیربهداشتی و تولید بیش از اندازه پسماندهای آلی. لذا چاره اندیشی در زمینه مدیریت صحیح پسماند شهری و روستایی به ویژه در خصوص آموزش و ترویج  فرهنگ تفکیک پسماند از مبداء که نتایج بسیار بزرگی در زمینه حفاظت از محیط زیست در پی خواهد داشت، امری اجتناب ناپذیر است.

چالش سوم محیط زیستی استان، موضوع کیفیت هوای شهرها و روستاهای استان به ویژه شهر زنجان به سبب نزدیکی صنایع آلاینده‌ای مانند شهرک تخصصی روی است. بنا بر مطالعات انجام شده از سوی اساتید دانشگاه زنجان، آلودگی ناشی از دپوی پسماندهای روی تا نزدیکی‌های دروازه ارک در مرکز شهر زنجان رسیده است. نوع دیگری از آلودگی هوا به ویژه در روستاها، مربوط می‌شود به سوزاندن روباز پسماندهای خانگی و کشاورزی در نزدیکی سکونتگاه‌ها که خطرات فراوانی را برای سلامت ساکنین به همراه خواهد داشت. بنابراین برنامه ریزی در این زمینه نیز مستلزم توجه جدی مردم و مسئولان به ویژه نمایندگان محترم شوراهای شهر و روستا به معضل آلودگی هوا و تبعات شوم آن است.

و اما چند پیشنهاد محیط زیستی به نامزدهای محترم:

یک، در گام نخست و برای نشان دادن علاقه خود به محیط زیست و مواهب طبیعی، از تبلیغات کاغذی که شیوه‌ای مسرفانه و ناکارآمد است پرهیز نموده و با استفاده از فناوری‌های روز، انتخابات آتی را به انتخاباتی سبز بدل کنید.

دو، اجتناب از گسترش فرهنگ خودرو-محوری و تلاش در جهت توسعه فرهنگ انسان-محوری در شهرها و روستاها با حمایت از پویش‌هایی همچون سه‌شنبه‌های بدون خودرو که در سرتاسر ایران برگزار می‌شود و هدف آن ترویج فرهنگ استفاده از وسایل حمل و نقل عمومی، پیاده روی و یا دوچرخه سواری به جای خودروی شخصی است.

سه، دعوت و نظرخواهی از سازمان‌های مردم نهاد محیط زیستی به عنوان رکن سوم توسعه پایدار و ستون جامعه مدنی در نشست‌هایی که با موضوعات محیط زیستی در ارتباط هستند.

چهار، برنامه ریزی در جهت بهبود کیفیت ساخت و سازها با پایبندی به اصول معماری پایدار و همچنین گسترش فضاهای سبز با تاکید بر گونه‌های گیاهی بومی.

امید که منتخبین پنجمین دوره شوراهای اسلامی شهر و روستا، افرادی باشند که به الزامات مدیریت شهری و روستایی واقف بوده و به دور از سیاست بازی، هدفی جز افزایش کیفیت زندگی و توان تاب آوری مردم نداشته باشند.

صبح روز سه شنبه دهم اسفندماه همایش تخصصی تهدیدات اکولوژیک آبزیان مهاجم با تاکید بر تیلاپیا در سالن سمینار دانشکده کشاورزی دانشگاه زنجان با حضور برخی از مسئولین، دانشجویان و فعالان محیط زیست برگزار گردید.

این همایش تخصصی با همکاری مشترک گروه علوم محیط زیست دانشگاه زنجان، اداره کل محیط زیست استان، انجمن توان افزایان زندگی سبز (نمایندگی استان زنجان) و انجمن علمی محیط زیست دانشگاه زنجان انجام پذیرفت.

دکتر اصغر عبدلی، دانشیار پژوهشکده علوم محیطی دانشگاه شهید بهشتی تهران که سالیان متمادی در حوزه اکوسیستم‌های آبی کشور و ماهیان تحقیق و مطالعه کرده و صاحب آثار ارزشمندی نیز در این زمینه است، یکی از مهمان‌های این همایش بود که در خصوص گونه‌های غیربومی توضیحاتی را ارائه کرد.

گونه غیر بومی

دکتر عبدلی گونه غیربومی را گونه‌ای خارج از زیستگاه پراکنش طبیعی آن عنوان کرد که به علت توانایی رشد و تولید مثل سریع، تولیدمثل در سنین پایین، قدرت پراکنش زیاد، تحمل شوری و دمای بالا و دامنه منابع گسترده غذایی، این توانایی را کسب کرده است.

به عقیده این دانشیار دانشگاه، اثرات گونه‌های غیربومی فقط محدود به یک گونه خاص و قسمتی از یک اکوسیستم نمی‌شود بلکه ابعاد آن بسیار وسیع است. بنابراین بررسی و مطالعه این گونه‌ها به دلایل مختلف حائز اهیمت است. به عنوان مثال ۸۰ درصد گونه‌های در خطر انقراض از رقابت با گونه‌های غیربومی یا شکار شدن توسط آن‌ها رنج می‌برند. همچنین بر اساس تحقیقات انجام گرفته، خسارت گونه‌های غیربومی در ایالات متحده ۱۳۸ میلیارد دلار در سال برآورده شده است. از طرفی اثرات تجمعی دو یا چند گونه غیربومی در یک منطقه می‌تواند باعث انقراض بسیاری از گونه‌ها شود و از همه این‌ها فاجعه بارتر این که حذف گونه‌های مهاجم در اغلب مواقع (۹۰درصد) غیر ممکن بوده و تهدیدی بزرگ برای اقیانوس‌ها هستند.

دکتر عبدلی به عنوان مثالی در خصوص گونه‌های مهاجم از گیاه آزولا در مناطق شمالی ایران یاد کرد که این گیاه در ابتدا با نیت خیر وارد کشور شد تا حاصلخیزی مزارع برنج را از طریق تثبیت ازت بالا ببرد اما در حال حاضر این گیاه بلای جان تالاب انزلی شده و با گذشت ۳۰ سال هنوز هیچ کار موثری برای از میان بردن این مشکل صورت نپذیرفته. از جمله ویژگی‌های آزولا که باعث برتری آن در محیط‌های آبی کشورمان شده می‌توان به توانایی این گیاه در افزایش ۲ برابری بیومس آن در مدت ۳ الی ۵ روز اشاره کرد. با این وجود در کشور انگلستان مرکزی تخصصی وجود دارد که بر روی گیاه آزولا تحقیقات می‌کند و موفق شده برای نابودی آزولا به روش بیولوژیک از نوع خاصی سوسک استفاده کند که بهره گیری از آن برای تالابی به وسعت تالاب انزلی بسیار پر هزینه خواهد بود.

دانشیار پژوهشکده علوم محیطی دانشگاه شهید بهشتی بیشترین تراکم و اثرات منفی گونه‌های غیربومی را در حوزه جنوبی دریای خزر و استان خوزستان عنوان کرد که ۶۰ الی ۷۰ درصد ماهی‌های آب شیرین ایران را در خود جای داده است و یکی از عوامل این تراکم، افزایش فعالیت‌های آبزی پروری در این مناطق است.

گونه مهاجم تیلاپیا

دکتر عبدلی در ادامه به موضوع ماهی تیلاپیا پرداخت و ضمن ارائه اطلاعات کلی در خصوص ویژگی‌های ظاهری این گونه مهاجم به آب‌های ایران، منشاء آن را از آفریقا عنوان کرد.

وی با اشاره به برخی ویژگی‌های رفتاری تیلاپیا همچون نگهداری تخم‌ها و لاروها در دهان، که باعث بقا و گسترش آن در محیط‌های آبی می‌شود، تاکید کرد که هیچ یک از گونه‌های بومی ایران (به جز یک گونه) از این ویژگی برخوردار نبوده و همین عامل اساسی برای بقای این ماهی است.

دکتر عبدلی ماهی تیلاپیا را یک آفت خواند و افزود: تیلاپیا را در بیش از ۱۰۰ کشور پرورش می‌دهند و در اکثر این کشورها مشکلاتی را از قبیل اختلال در سیستم آبرسانی، کاهش کیفیت محل‌های تکثیر قابل دسترس، آسیب به زیستگاه‌ها، رفتارهای تهاجمی نسبت به سایر ماهی‌ها، نابودی فعالیت‌های پرورش ماهی و همچنین کاهش گرایش مردم به تفرج‌های آبی در اثر مرگ و میر سایر ماهی‌ها به وجود آورده است.

به گفته این دانشیار دانشگاه، بسیاری از سازمان‌های بین المللی در حوزه محیط زیست از جمله IUCN این گونه را به عنوان «مهاجم» معرفی کرده‌اند.

دکتر عبدلی در ادامه خاطرنشان کرد: اما در این بین عده‌ای موافق پرورش این گونه هستند و از آن به عنوان گونه‌ای سبز یاد می‌کنند. این دسته معتقدند این ماهی می‌تواند جزو ذخایر ژنتیکی شده و از این رو باعث افزایش ذخایر ژنی کشور گردد. حتی می‌تواند به حذف آلودگی آب کمک کرده و به شمار حلقه‌های زنجیره غذایی اضافه کند. این افراد با اشاره به میزان پرورش این ماهی در سطح جهان که شامل بیش از ۱۰۰ کشور از جمله ایالات متحده می‌شود در تلاش هستند تا حقانیت خود را به اثبات برسانند. عده‌ای دیگر از این گروه نیز معتقدند می‌توان در استان‌های مرکزی کشور که به رودخانه‌های طبیعی راهی نداشته باشد اقدام به تکثیر و پرورش این ماهی کرد و برخی نیز پا را فراتر گذاشته و مدعی شده‌اند که پرورش تیلاپیا از منظر ارزیابی محیط زیست نیز مورد تایید است.

دکتر عبدلی با اشاره به پروتکل آمریکا-کانادا-مکزیک، ارزیابی محیط زیستی را برای گونه‌های وارداتی جایز ندانست و به جای آن ارزیابی ریسک را برای این منظور پیشنهاد داد که این ارزیابی ریسک از فرمول پیامدهای استقرار ضرب در احتمال استقرار به دست خواهد آمد.

قزل اوزن روزگار خوشی ندارد

عضو هیات علمی پژوهشکده علوم محیطی دانشگاه شهید بهشتی در خصوص وضعیت محیط‌های آبی استان زنجان نیز از شرایط بحرانی رودخانه قزل اوزن و ماهی‌های آن یاد کرد که در گذشته تعداد گونه‌های ماهی آن از جمله ماهی زردک بسیار فراوان بود اما در حدود ۴ الی ۵ سال پیش که از این رودخانه نمونه برداری شد، علاوه بر کاهش محسوس حجم آب و به تبع آن افزایش شوری رودخانه، تعداد این گونه و بسیاری از گونه‌های بومی دیگر نیز به شدت کاهش یافته است. وی از جمله عوامل اصلی ایجاد این فاجعه اکولوژیک را برداشت بیش از حد آب، ساخت سد و توسعه بی‌رویه باغات زیتون عنوان کرد و نابودی و مرگ رودخانه را مساوی با مرگ اکوسیستم برشمرد.

وضعیت نابسامان اکوسیستم‌های آبی

دانشیار دانشگاه شهید بهشتی ضمن هشدار به حاضرین در خصوص وضعیت نابسامان اکوسیستم‌های آب شیرین ایران که بسیاری از آن‌ها به طور کلی تخریب شده و بسیاری دیگر نیز در خطر است، توجه به اصل احتیاط را عاملی کلیدی عنوان کرد و گفت: آبزی پروری سازگار با محیط زیست، منتج به آبزی پروری پایدار خواهد شد.

دکتر عبدلی در پایان به اهمیت ارتباط با رسانه‌ها در خصوص نشر مطالب محیط زیستی اشاره کرد و افزود: من معتقدم برای صیانت از محیط زیست باید زیاد گفت و زیاد نوشت.

با تلاش اعضای اتاق فکر پویش مردمی زنگین، اعضای نمایندگی زنجان انجمن توان افزایان زندگی سبز و همکاری صمیمانه دانشگاه زنجان، نخستین نمایشگاه آثار کودکان با درب بطری پلاستیکی در روز چهارشنبه هجدهم اسفندماه در محل دانشکده کشاورزی دانشگاه زنجان برگزار خواهد شد. بازدید از نمایشگاه برای عموم آزاد بوده و ساعت بازدید نیز ۱۴ الی ۱۷ عصر خواهد بود.
پیشاپیش علاوه بر کلیه علاقمندان به ویژه فعالان حوزه کودک و محیط زیست، از تمامی همشهریان عزیز دعوت می‌شود از این نمایشگاه دیدن فرمایند تا با مفهوم «می‌شود دور نریخت!» بهتر و بیشتر آشنا گردند.

کارگاه شانزده ساعته مدیریت پسماند روستایی در تاریخ‌های بیستم و بیست و سوم بهمن ماه برای دهیاران بخش مرکزی شهرستان خدابنده برگزار گردید.
در این کارگاه دو روزه، اطلاعاتی در خصوص اقتصاد، آموزش، بررسی تحولات و روش‌های بهداشتی دفع پسماند در محیط‌های روستایی ارائه شد و «جزوه مقدماتی مدیریت پسماند روستایی»، که توسط نگارنده تهیه و تنظیم گردیده بود، بین شرکت کنندگان توزیع گردید.
این کارگاه آموزشی با همکاری مرکز آموزش علمی-کاربردی سازمان همیاری شهرداریهای استان زنجان و انجمن توان افزایان زندگی سبز (اتازیس) برگزار گردید.

کارگاه هشت ساعته مدیریت پسماند شهری با حضور جمعی از مسئولین، معاونین و کارکنان معاونت خدمات شهری شهرداری زنجان در مرکز آموزشی علمی – کاربردی سازمان همیاری شهرداریهای استان زنجان در روزهای چهارشنبه ششم و شنبه نهم بهمن ماه برگزار گردید.
در این کارگاه به بیان جنبه‌های اقتصادی مدیریت پسماند شهری و ارائه مطالبی در زمینه لزوم فرهنگ سازی در این حوزه پرداخته شد و همچنین پیشنهاداتی در زمینه رفع چالش‌های موجود در سیستم مدیریت پسماند با کمترین هزینه ارائه گردید.