EIA

مقدمه

در حال حاضر به منظور دستیابی به توسعه پایدار در کشور و به منظور پیشگیری از آلودگی و تخریب محیط زیست
کلیه فعالیتهای عمرانی وتوسعه ای در کشور با در نظر گرفتن ملاحظات زیست محیطی صور ت می گیرد . برهمین
اساس پیش از اجرای بسیاری از پروژه های عمرانی و توسعه ای پیامدها و اثرات اینگونه طرح ها بر محیط زیست
منطقه شناسایی و پیش بینی گردیده و اقدامات لازم به منظور کنترل و کاهش آن ها بکار بسته می شود و این کار
عموماً از طریق انجام ارزیابی اثرات زیست محیطی طرح های توسعه بر اساس قوانین موجود در کشور انجام می شود.

تعریف ارزیابی زیست محیطی

فعالیتی است که به منظورشناسائی و پیش بینی اثرات یک پروژه بر روی محیط زیست به انجام می رسد ، ارزیابی
اثرات زیست محیطی یک ارزیابی سیستماتیک از شاخصهای زیست محیطی است که عملکردهای آنها می تواند بر
محیط زیست تأثیر داشته باشد و شامل پیامدهای اقتصادی– اجتماعی هم می شود.
مفهوم گزارش ارزیابی اثرات زیست محیطی
جریان انجام یک فرآیند رسمی است که نتایج و پیامدهای احتمالی اجرای یک طرح یا پروژه پیشنهادی را بر محیط
زیست به منظور پیش بینی اثرات سوء و نحوه پیشگیری ، کاهش و یا کنترل آن بررسی می نماید.

تاریخچه EIA در سطح جهانی

تاریخچه ارزیابی و اهمیت قانونی آن به اواخر دهه ۱۹۶ .میلادی باز می گردد. در این سالها, دولت ایالت متحده
آمریکا, ارزیابی را به عنوان مجوز اجرای پروژه های عمرانی پذیرفت و سازمانها و موسسات موظف گردیدند که قبل از اجرای هر پروژه اثرات زیست محیطی آن را مورد بـــررسی قــرار دهند. بر این اساس چنانچه پروژه ای دارای
احتمال پدید آوردن اثرات سوء بر محیط زیست باشد ناگزیر به تهیه گزارش اثرات زیست محیطی می باشد.
پس از تصویب این قانون در آمریکا و متعاقب کنفرانس استکهلم در سال ۱۹۷۲ ,کشورهای مختلف جهان بنا به
قوانین و ارزش های اجتماعی خویش قوانین مشابهی را مورد تصویب قرار دادند که به تدریج در طی زمان تکمیل و
گسترده تر گردید.در اواخر سال ۱۹۷۰ .مطالعات تحقیقاتی اولیه در زمینه ارزیابی در هلند انجام گرفت که به دنبال آن طرحهایپیشنهادی جهت معرفی یک سیستم ارزیابی رسمی ، ارائه گردید. در سال ۱۹۷۹ طرحهایی به پارلمان هلند ارائه شد و در سال ۱۹۸۶ قانون ارزیابی اثرات زیست محیطی تصویب و به صورت مستقلی از جامعه اقتصادی اروپا اعلام گردید.

تاریخچه EIA در ایران

در کشور ما ارزیابی اثرات زیستمحیطی در عین حال که موضوع و مفهوم جدیدی است ولی به لحاظ سابقه تاریخی
میتوان نشانهها و احکامی را با عناوین دیگر و به شکل سادهتر در قوانین و مقررات زیستمحیطی قبلی ایران
جستجو نمود در قوانین، مقررات و ضوابط سابق کشور، اصطلاح متداول و شناخته شدهای تحت عنوان ارزیابی زیستمحیطی یا ارزیابی اثرات زیستمحیطی (EIA (Assessment Impact Environmental وجود نداشت و حتی انجام مراحل ارزیابی نیز در شکل و مفهوم حاضر در مقررات قانونی گذشته پیشبینی نگردیده بود. برای نخستین بار در سال ۱۳۵۴ در آییننامه جلوگیری از آلودگی هوا مصوب ۲۹/۴/۵۴ کمیسیونهای مجلسین وقت، صدور پروانه
تأسیس هر نوع کارخانه و کارگاه جدید و توسعه و تغییر کارخانجات و کارگاههای موجود موکول به رعایت مقررات و
ضوابط حفاظت و بهسازی محیط زیست شده بود. البته در این زمینه عملاً و فقط یک مبحث از ارزیابی
زیست محیطی یعنی استقرار (که از مباحث اساسی و عمده آن نیز میباشد) ملاک عمل قرار گرفته و رعایت میشد و دامنه آن، بررسی و رعایت مقررات و ضوابط زیستمحیطی یا ارزیابی موضوع صرفاً از جهت تعیین محل استقرار کارخانجات و کارگاهها و یا نهایتاً توسعه و تغییر محل کارخانجات بود، به نحوی که احداث صنایع در محل کمترین پیآمدهای زیستمحیطی را داشته باشد. با بررسی ماده ۱۷ آییننامه مذکور مشخص میشود که بجز کارخانجات و کارگاهها هیچ یک از طرحها و پروژههای دیگر مشمول ضوابط استقرار نبوده و اصولاً ارزیابی اثرات زیست محیطی انجام نمیگرفت. معهذا با وجود خلاء قانونی که تا سال ۱۳۷۳ در این مورد وجود داشت، سازمان حفاظت محیط زیست بر اساس ماده ۶ قانون حفاظت و بهسازی محیط زیست و وظایفی که از جهت انجام مطالعات و بررسیهای زیست محیطی پیش بینی شده بود، در سال ۱۳۵۴ در ساختار تشکیلاتی خود یک بخش ویژه به نام بررسی اثرات توسعه پیش بینی و ایجاد نمود. وظیفه این دفتر بر اساس شرح وظایف مصوب، بررسی اثرات فعالیتهای مختلف در محیط زیست بود. در سال ۱۳۵۸ با کوچک شدن ساختار تشکیلاتی سازمان حفاظت محیط زیست دفتر بررسی اثرات توسعه نیز منحل شد. مجدداً در سالهای اخیر، واحد مذکور با عنوان دفتر ارزیابی زیست محیطی در حوزه
معاونت محیط زیست انسانی سازمان حفاظت محیط زیست ایجاد گردید و اجرای مقررات نظارتی مربوط به ارزیابی
اثرات زیست محیطی طرحها و پروژههای توسعه را بر عهده دارد .

فهرست پروژه های مشمول ارزیابی اثرات زیست محیطی در ایران

۱-کارخانجات پتروشیمی در هر مقیاس
2-پالایشگاهها در هر مقیاس
3-نیروگاهها با ظرفیت تولیدی بیش از یکصد مگاوات

بیشتر بخوانید