آیین نامه (الگوی) ارزیابی محیط زیست
آئین نامه (الگوی) ارزیابی محیط زیست که درده ماده وهشت تبصره درجلسه مورخ ۱۳۷۶/۱۰/۲شورای عالی حفاظت محیط زیست به تصویب رسید مجریان طرحها و پروژه های مندرج درما ده ۲این آئین نامه را موظف به تهیه گزارش ارزیابی اثرات زیست محیطی می نماید. به منظور محقق ساختن اهداف این آئین نامه واجرای نظام مند مفاد آن وباهدف سهولت و سرعت بخشیدن به فرایند بررسی وبازنگری گزارشهای ارزیابی ، دفتر ارزیابی زیست محیطی سازمان حفاظت محیط زیست براساس شرح وظایف تعیین شده درالگو چارچوبی اصولی و هماهنگ برای تهیه گزارش ارزیابی اجمالی )ماده (۵وگزارش ارزیابی اثرات زیست محیطی ) ماده (۶ونیزمراحل گردش کاربازنگری وارزشیابی گزارشها ، ازدریافت تقاضای بررسی تا اعلام پاسخ نهایی به متقاضی ، به شرح زیرتدوین نموده است. نخستین گام برای دستیابی به این هدف تبیین وتعیین مراحل قانونی نحوه ارسال وگردش کار گزارشها درسازمان می باشد . به این منظور نمودار شماره ۱براساس مفاد مندرج درآئین نامه ارزیابی اثرات زیست محیطی تهیه شده است . گام بعدی درتدوین راه کار اجرایی آئین نامه مورداشاره ارائه چارچوب وراهنما برای تهیه » خلاصه طرح« و »گزارش ارزیابی اجمالی « است . فهرست محتوای هریک ازاین گزارشها طی جداول ۱و مشخص شده اند. رهنمودهایی نیز برای پربارترشدن گزارشها و نیز پیشگیری ازاتلاف زمان وانرژی درج گردیده است بهبود کیفی گزارشات EIAوکمک به دانش ارزیابی درمیان مجریان طرح های توسعه و مشاورین زیست محیطی کشوریکی دیگراز اهداف دفتر ارزیابی زیست محیطی می باشدکه دراین راستا ضمن برگزاری کارگاههای آموزشی وتشکیل کمیته راهبردی مطالعات ارزیابی دربرخی ازوزارتخانه ها تاکنون ۱۲مورد راهنمای مطالعات ارزیابی پیامدهای زیست محیطی ) بشرح جدول (۲تهیه شده و کارتهیه ۱۰مورد دیگر از راهنمای مطالعات دردست اقدام می باشد که بزودی منتشر خواهد شد.
راهنمای تهیه گزارش ارزیابی اثرات زیست محیطی
گزارش ارزیابی اجمالی طرح دربرگیرنده موارد زیرحداکثر در ۵۰صفحه باشد :
-۱چکیده غیرفنی : شامل نوع و ویژگیهای پروژه ، گزینه های موجود، خلاصه ای از وضعیت موجود محیط زیست ، آثار مهم طرح برمحیط زیست وبرنامه های پیشگیری ، کاهش وکنترل آثار نامطلوب ونتیجه گیری ازارزیابی زیست محیطی ) حداکثرتا ۳صفحه (
-۲تشریح طرح یاپروژه پیشنهادی ) حداکثر تا ۱۰صفحه (
-۱-۲عنوان طرح
-۲-۲اهداف ، نیازها وضرورتهای طرح
-۳-۲جایگاه طرح دربرنامه ها وسیاستهای کلی مملکت
-۴-۲قوانین ، مقررات واستانداردهای زیست محیطی مرتبط با طرح
-۵-۲موقعیت مکان پیشنهادی طرح ) روی نقشه با ذکر فواصل ازکلیه کاربریهای موجود درمنطقه (
-۶-۲گزینه های مکانی وفنی طرح
-۷-۲فازبندی کلی طرح ) آماده سازی ، ساخت وساز، اجرا وبهره برداری و(… و برنامه های توسعه آتی
-۸-۲تشریح ریز فعالیتهای طرح به تفکیک فاز احداث وبهره برداری
-۹-۲نمودار خط تولید ، وتشریح فرآیندها برای واحدهای صنعتی ومعدنی ) تولیدی (
-۱۰-۲تاسیسات جانبی وپروژه های پی آیند ) احداث راه ، اماکن وخدمات عمومی (….
-۱۱-۲ویژگیهای طرح درهریک از گزینه ها وفازهای طرح شامل :
-۱-۱۱-۲ارائه ظرفیت تولید ) درمورد طرح های صنعتی ، معدنی وعمرانی تولیدی نظیر نیروگاههای برق آبی ( ویا ارائه سطح خدمات رسانی برای طرح های عمرانی – خدماتی ) احداث راه ، فرودگاه ، خطوط انتقال گاز و(…
-۲-۱۱-۲تخمین کلی سرمایه گذاری ریالی وارزی
-۳-۱۱-۲برآورد نوع ومیزان مواد اولیه ، محل تامین و نحوه انتقال آنها
-۴-۱۱-۲برآورد نوع ومیزان منابع ) آب ،انرژی ، سوخت و.(.. وموارد مصرف، محل تامین ونحوه انتقال آنها
-۵-۱۱-۲برآورد نیروی انسانی و محل تامین
-۶-۱۱-۲برآورد ومیزان محصولات اصلی وجانبی ) برای طرح های تولید ی(
-۳تشریح مرحله آماده سازی واقدامات زیربنایی که منجر به تغییر وتخریب محیط زیست میشود به صورت فهرستی از خاکبرداری ، برداشت پوشش گیاهی ، احداث استخر باطله ،زهکشی ، حفاری انفجار ، تغییردرمسیر آبهای سطحی
، محل تامین منابع قرضه ، احداث جاده وتاسیسات عمومی وخدماتی و)…… حداکثر تا ۲صفحه (
-۴آلاینده ها و پسماندهای مهم تولید شده طی فرآیند وعملیات درهریک ازگزینه ها و فازهای طرح شامل : آلاینده ها و پسماندهای مهم تولید شده طی فرآیند وعملیات درهریک ازگزینه ها وفازهای طرح شامل : آلاینده های هوا ، فاضلابهای بهداشتی وصنعتی ، زائدات وضایعات زباله ، سروصدا ، ارتعاشات ، پرتوها و…. ) حداکثر تا ۵صفحه (
-۵خطرات ، سوانح وعدم ایمنی مرتبط با طرح درهریک ازگزینه ها وفازهای پیشنهادی شامل احتمال انفجار، نشت ، پیامدهای وقوع بلایای طبیعی وموارد غیرمنتظره ) حداکثرتا ۲صفحه (
-۶تشریح وضعیت موجود محیط زیست منطقه :
درزمینه های زیر ، پیش ازاجرای طرح برای هریک از گزینه های پیشنهادی ) همراه با نقشه ها وترجیحاً به صورت جداول ونمودارها حداکثرتا ۱۲صفحه (
-۱-۶تعریف محدوده مطالعاتی ونمایش روی نقشه
-۲-۶محیط فیزیکی شامل موارد :
-۱-۲-۶خاکشناسی ) نوع وقابلیتهای کار، شیب ، فرسایش و….. ( آلودگیهای خاک ومنابع مهم آنها
-۲-۲-۶زمین شناسی ) مثل توپوگرافی ، زلزله خیزی ، رانش زمین و(….
– سطح ایستابی منطقه ورژیمهای سیلابی وکم آبی ( ، آلودگیهای آب ومنابع مهم آنها ، مصارف فعلی منابع آب
-۴-۲-۶هوا واقلیم ) وضعیت اقلیمی گلباد، نزولات ، دما وتبخیر دردوره زمانی ۱۰-۵ساله ( آلودگیهای هوا ومنابع مهم آنها
-۵-۲-۶صدا وارتعاش ) سطح صدا( آلودگی های صوتی ومنابع مهم آنها -۳-۶محیط طبیعی : )زیستگاههای آبی وخشکی با ذکر لیست جوامع گیاهی وجانوری و گونه های نادر وبا ارزش ، مناطق ۴گانه محیط زیست (
-۴-۶محیط اجتماعی ، اقتصادی وفرهنگی ) جمعیت وویژگیها وتحولات آن ، اشتغال ، تسهیلات ، آموزش ، بهداشت ، اعتقادات فرهنگی ومذهبی ، میراث فرهنگی (
-۵-۶معرفی اجمالی سایر طرحهای توسعه مصوب ویا دردست اجرا محدوده مطالعاتی ) طرحهای توسعه کشاورزی ، نقش صنعتی وخدماتی بانمایش موقعیت آنها نسـبت به محل اجرای طرح مورد نظر روی ه توپوگرافی سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح (
۶-۶تشریح کاربری اراضی محدوده موردمطالعه وراهبردهای طرح های برنامه ریزی بالادست برای محدوده فوق الاشاره
-۷پیش بینی آثار وپیامدهای مثبت ومنفی طرح برای هریک از گزینه ها وفازهای پیشنهادی ) حداکثرتا ۱۰صفحه ( به صورت زیر:
-۱-۷اثربرمحیط فیزیکی ) توپوگرافی ، خاک ، ویژگیهای زمین شناسی ، آب ، هوا واقلیم (
-۲-۷اثربرمحیط طبیعی ) جوامع گیاهی وجانوری ، زیستگاههای آبی وخشکی(
-۳-۷اثربرمحیط اجتماعی ، اقتصادی وفرهنگی ) جمعیت ، اشتغال ، مسکن ، آموزش و بهداشت ، اعتقادات فرهنگی ومذهبی ، میراث فرهنگی و…(
-۴-۷اثربرکاربریهای اراضی ودیگر طرحهای توسعه محدوده مطالعاتی
-۸تجزیه وتحلیل آثار کاربریها و پیامدهای زیست محیطی طرح استنتاج
-۹مدیریت وپایش زیست محیطی طرح
-۱-۹ارائه شیوه های پیشگیری ، کاهش وکنترل برای هریک ازآثار منفی زیست محیطی مرتبط با فعالیتهای طرح) حداکثر تا۶صفحه (
-۲-۹ارائه برنامه کلی مدیریت زیست محیطی برای اندازه گیری وپایش آثار زیست محیطی وبازرسی ونظارت برحسن انجام اقدامات پیشنهادی کنترل وکاهش
-۱۰منابع ومراجع مورد استفاده درتهیه گزارش ارزیابی اجمالی ، ادارات وسازمانهای دولتی ، اشخاص حقیقی وحقوقی
-۱۱نام ، مشخصات ، مسئولیت وتجربیات ارزیابی هریک از مشاوران وتهیه کنندگان گزارش ارزیابی اجمالی
-۱۲پیوستها عناوین طرح ها و پروژه های بزرگ توسعه ای وملی که نیاز به ارزیابی زیست محیطی درسواحل کشور دارند. دراجرای ماده ۱۰۵قانون برنامه سوم وبه استناد بند سوم بیست وسومین صورتجلسه شورایعالی حفاظت محیط زیست مورخ ۸۲/۲/۳۱درخصوص پروژه های مشمول ارزیابی آثار زیست محیطی درسواحل کشور موارد زیر جهت تصویب درشورایعالی حفاظت محیط زیست تصویب می شود:
آئین نامه طرح ها ی مشمول ارزیابی پیامدهای زیست محیطی درسواحل کشور درراستای تکمیل آئین نامه ارزیابی اثرات زیست محیطی مصوب جلسه دوم دی ماه هزاروسیصد وهفتاد وشش شورایعالی حفاظت محیط زیست برای ساواحل کشور ، موادی به شرح زیر به تصویب می رسد:
ماده یک – این آئین نامه محدوده عرض اراضی ساحلی ومستحدثات قانونی دریای خرز، خلیج فارس ودریای عمان ویک کیلومتر ازخط مبدا ساحلی تا حداکثر سه کیلومتر ازساحل دربرمی گیرد که ازاین پس محدوده ارزیابی زیست محیطی ساحلی نامیده می شود.
ماده دو – کلیه طرح های مشمول تهیه گزارش »ارزیابی اثرات زیست محیطی « درکشور ) مصوبات شورایعالی حفاظت محیط زیست ( مستقل ازمقیاس واندازه آنها درمحدوده ارزیابی زیست محیطی ساحلی ملزم به تهیه گزارش اثرات زیست محیطی هستند.
ماده سه – سایر طرح های مشمول تهیه گزارش ارزیابی زیست محیطی دراین آئین نامه عبارتنداز:
الف – طرح ها ی صنعتی وخدماتی مرتبط شامل :
(۱کارگاهها ومجتمع های صنعتی وخدماتی مربوط بیش از ۵۰۰۰مترمربع
(۲نمایشگاههای دائمی ، صنعتی وخدماتی بیش از ۱۰۰۰۰مترمربع
(۳انبارهای مواد شیمیایی وکالای خطرناک بیش از ۵۰۰۰مترمربع
(۴کارگاههای فعالیت های عمرانی وراهسازی بیش از ۱۰۰۰۰مترمربع
(۵ذخیره گاههای مواد سوختی بیش از یک میلیون لیتر
(۶پایانه های بار ومسافر بیش از ۵۰۰۰مترمربع
ب – طرحهای کشاورزی وخدمات مرتبط شامل:
(۱واحدهای پرورش طیور ، دام وسایر حیوانات اهلی ووحشی بیش از ۵هکتار
(۲واحدهای پرورش ماهی و سایر آبزیان بیش از ۱۰۰۰۰مترمربع
پ- طرح های سازه های دریایی ، بنادر صیادی ، پایانه های نفت و گاز وعملیات لایروبی در هرمقیاس
ت – طرح ها ی تاسیسات آبی وبهداشتی
(۱شبکه جمع آوری وواحدهای تصفیه ودفع فاضلاب درمقیاس شهری
(۲تصفیه خانه بزرگ آب درمقیاس شهری ) بیش از ۵۰۰۰۰مترمکعب (
ث- طرح های دفع ودفن پسماند درمقیاس شهری
ج- طرح های متفرقه شامل :
(۱مراکز نظامی وآموزشی با زیربنای بیش از ۵۰۰۰مترمربع
(۲شهرک های توریستی بیش از ۱۰۰۰۰مترمربع
(۳شهرک های سینمایی بیش از ۵۰۰۰مترمربع
(۴پارک ها و یا اردوگاههای تفریحی ، آموزشی وپژوهشی و ورزشی بیش از ۱۰۰۰۰مترمربع
ماده چهار- درون محدوده ارزیابی زیست محیطی ساحلی ، درنواحی حساس ویژه ) مانند تالاب ، شهر ، جنگل ونزدیکی کوه به دریا ( کلیه طرح های مندرج در ماد ه سه این آئین نامه مستقل ازمقیاس ملزم به تهیه گزارش ارزیابی اثرات زیست محیطی هستند.
تبصره – نواحی حساس ویژه درون حریم زیست محیطی ساحلی به پیشنهاد مشترک سازمان حفاظت محیط زیست ووزارت مسکن وشهرسازی وباهمکاری دستگاههای ذیربط به تصویب شورایعالی حفاظت محیط زیست خواهد رسید.
تازمن تعیین نواحی فوق الذکر ،استعلام ازسازمان حفاظت محیط زیست درمورد مکان طرح های مشمول این ماده ضروری است .
-۷-۳-۱ارزیابی زیست محیطی
– تعداد پروژه های عمرانی که تاکنون ارزیابی زیست محیطی شد ه اند :
براساس مصوبات وضوابط فوق الذکر وسایرمقررات مربوطه نسبت به استقرار صنایع ومراکز خدماتی وپروژه های عمرانی بررسیهای کارشناسی انجام و اقدامات اجرایی لازم اتخاذ می گردد. درارتباط با طرحها وپروژه های اقتصادی مشمول ارزیابی زیست محیطی استان ) تا پایان دی ماه (۸۲لازم به توضیح است ازمجموع ۸۳واحد موجود ویا طرحهای دردست مطالعه و یا اجرا ۲۵طرح معادل ۳۰/۱درصد طرحها ، مطالعات ارزیابی زیست محیطی آنه به اتمام رسید ومورد موافقت قرارگرفته است و ۵طرح معادل %۶با اجرای آن مخالفت و ۳طرح معادل ۳/۶درصد درست بررسی است و ۵۰طرح معادل ۶۰/۳درصد طرحهای موردنظر فاقد مطالعات ارزیابی زیست محیطی می باشند ) جداول پیوست می بادش ۹و براساس همان مطالعه ازمجموع ۷۹طرح و پروژه ها ویاواحدهای موجود مشمول گروه »واو« ضوابط استقرار ) پروژه های بزرگ اقتصادی ( ۳۸طرح معادل ۴۸/۱درصد مطالعات آن به اتمام رسید و نتایج اعلام شده است و۱۱طرح معادل %۱۳/۹دردست بررسی است و۳۰طرح معادل ۳۸درصد طرحها و پروژه های گروه » واو« ضوابط استقرار فاقدمطالعات ویامجوز زیست محیطی میباشند ) جدول پیوست می باشد ( .
– پروژه های عمرانی مصوب ویادردست اجرا دراستان که به محیط زیست منطقه آسیب می رسانند:
– سایت های پرورش میگو که باعث تخریب سیما طبیعی محیط زیست می گردد وهمچنین برخی ازسایت هایی که درنزدیکی جنگلهای حرا و تالاب های بین المللی میباشند بعلت اینکه پساب ناشی حوضچه های پرورش میگو که دارای مواد شیمیایی می باشند بررسی جنگل های مزبور وهمچنین تالاب که زیستگاه برخی گونه های جانوری
وگیاهی می باشد تاثیر بسزایی دارد.
– طرح ایجاد اسکله که بدون توجه به مسائل زیست محیطی باعث آلودگی درسواحل دریا می گردد.
– طرح توعسه مجتمع آلومینیوم المهدی که کلیه سیستم ها و ایستگاههای کنترل آلودگی نصب و راه اندازی نشده است که باعث ایجاد آلودگی هوا درمنطقه می گردد که مقدار گازهای خروجی آن بیش ازحد استاندارد بوده که مخاطراتی برمحیط زیست اطراف وارد می سازد .
– طرح توسعه مجتمع بندر شهید رجایی باتوجه به حچم عظیمی ازصادرات وواردات کالاهای ترانزیتی درنتیجه باعث تخریب درسیمای طبیعی منطقه می گردد.
پروژه آبیاری وزهکشی سد جگین ، نیان وشمیل واثرات آن به محیط زیست ) تالابها ( و سکونت های روستایی منطقه
– طرح توسعه مجتمع کشتی سازی صنایع فراساحل ایران که علاوه برتخریب سیمای طبیعی منطقه باعث آلودگی دریا و سواحل می گردد.
– طرح مجتمع فولاد هرمزگان
– پروژه نیروگاه گازی هرمزگان
– طرح سکوها وخطوط نفت وگاز تابناک واقع درشهرستان لنگه که اثرات زیست محیطی بسیاری بر محیط زیست منطقه ومنابع وارد کرده است .
ایجاد شهرکهای صنعتی جدید دراستان نظیر ) شهرک صنعتی تخصصی دریایی خلیج فارس در بندرعباس ( شهرک صنعتی گامرون درشرق بندرعباس ، شهرک صنعتی زرین دشت درگاوبندی شهرستان بندرلنگه که فعالیت آنها باعث بروز آلودگی های هوا ، آّ وخاک درمنطقه می گردد.
– آزاده راه بندرعباس – سیرجان
– طرح آبرسانی به جزیره قشم که اثرنامطلوب برکشاورزی منطقه خواهد گذاشت .
– طرح احداث فرودگاههای میناب ، جاسک وبستک
– طرح کارخانه روی وسیمان جزیره قشم که باعث بروز مشکلات وآلودگی های زیست محیطی ناشی ازفعالیت آنها گردیده است .
– احداث وتوسعه کارخانه روی بندرعباس که باعث آلودگی هوا ،خا ک و آب درمنطقه گردیده است .
– بطورکلی طرحهای صنعتی ، معدنی و خدماتی منطقه آزاد قشم
فارسی